რთველი კახეთში: როდის იწყება და როგორ მივიღოთ მონაწილეობა

რთველი კახეთში ტრადიციულად შემოდგომაზე იმართება. ზუსტი თარიღები ფიქსირებული არ არის და ამინდისა თუ ყურძნის შაქრიანობის დონის მიხედვით შეიძლება ორ კვირამდე შუალედით შეიცვალოს. ქართული ღვინის 70 პროცენტი კახეთში იწარმოება, ამიტომ შემოდგომის ეს პერიოდი რეგიონისთვის წლის ყველაზე დატვირთული სეზონია.

თარიღები და სტატისტიკა: რთველი 2025 და 2026

კახეთში რთველის დაწყების თარიღები მუნიციპალიტეტებისა და ყურძნის ჯიშების მიხედვით იცვლება.

2025 წელს რთველი ოფიციალურად 2 სექტემბერს დაიწყო დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. 9 სექტემბრისთვის რეგიონში უკვე 16 000 ტონა ყურძენი იყო გადამუშავებული, ხოლო 28 სექტემბრის მონაცემებით, ამ რიცხვმა 150 000 ტონას გადააჭარბა.

2026 წელს ქვეყნის მასშტაბით დაახლოებით 320 000 ტონა ყურძნის მოსავალს ელიან. კახეთში რთველის ძირითადი პერიოდი 18 სექტემბრიდან 15 ოქტომბრამდე გრძელდება. 2026 წლის 28 სექტემბრისთვის რეგიონში უკვე 100 000 ტონა ყურძენი იყო გადამუშავებული. სახელმწიფო საწარმო „მოსავლის მართვის კომპანია“ მევენახეებისგან ყურძენს კახეთის მასშტაბით 22 სხვადასხვა ადგილას იბარებს.

ჯიშების მიხედვით ყურძენი ასე იკრიფება:

• რქაწითელი და მწვანე: 18-დან 30 სექტემბრამდე.
• ქისი: 22 სექტემბრიდან.
• საფერავი: 2-დან 15 ოქტომბრამდე.
• ქინძმარაულის მიკროზონა: საფერავის ძირითადი რთველიდან დაახლოებით ერთი კვირის შემდეგ.

როგორ მივიღოთ მონაწილეობა და რა ღირს ტურები

რთველში მონაწილეობისთვის შეგიძლიათ თელავის, ყვარლისა და სიღნაღის მიმდებარე სოფლებში საოჯახო მარნებს ესტუმროთ. სიღნაღი, რომელიც ალაზნის ველს გადმოჰყურებს, პოპულარული ადგილია, რადგან 30 წუთის სავალზე ათობით ღვინის მარანი მდებარეობს. თელავის ცენტრში მდებარეობს ჩვენი 4-ოთახიანი საოჯახო სასტუმრო Our Old House, სადაც სტუმრებისთვის უფასო პარკინგია ხელმისაწვდომი.

ორგანიზებული ტურების ფასები ტრანსფერის ჩათვლით, 2026 წლის მონაცემებით, ერთ ადამიანზე 195-დან 410 ლარამდე მერყეობს. ფასები ოპერატორების მიხედვით განსხვავდება:

• Kiddodoo: 1-დღიანი ტური 195 ლარი ღირს.
• როსტომაანთ მარანი (თელავი): რთველის საბაზისო პაკეტი 350 ლარი ჯდება. მათი სეზონი 10 სექტემბრიდან 10 ოქტომბრამდე უწყვეტად გრძელდება.
• Eat This Tours: პროგრამა „Real Family“ 375 ლარიდან იწყება, ხოლო „Everyday“ ვარიანტი — 410 ლარიდან.

გაითვალისწინეთ, რომ ცნობილ მარნებში სექტემბერ-ოქტომბრის პერიოდისთვის ადგილები 6-10 კვირით ადრე იჯავშნება, ამიტომ დაგეგმვა წინასწარ არის საჭირო.

რა უნდა ჩაიცვათ ვენახში სამუშაოდ

ვენახში მუშაობისთვის პრაქტიკული ტანსაცმლის შერჩევა აუცილებელია.

• ფეხსაცმელი: ჩაიცვით დახურული ფეხსაცმელი, რომელიც შეიძლება დაისვაროს. მოერიდეთ თეთრ ბოტასებს.
• ტანსაცმელი: ყურძნის წვენი ტოვებს მეწამულ ლაქებს, რომლებიც რთულად შორდება. შეარჩიეთ ისეთი სამოსი, რომლის დასვრაც არ დაგენანებათ.
• ტემპერატურა: კახეთში სექტემბრის ბოლოსა და ოქტომბერში საღამოობით ტემპერატურა სწრაფად ეცემა, ამიტომ რეკომენდებულია რამდენიმე ფენა ტანსაცმლის ჩაცმა. თან იქონიეთ სუფთა პერანგი ან მაისური, რათა საღამოს სუფრისთვის გამოიცვალოთ.
• საჭირო ნივთები: საველე პირობებისთვის თან იქონიეთ მზისგან დამცავი კრემი, წყლის ბოთლი და პორტატიული დამტენი (Power bank). სოფლებში მცირე შესყიდვებისთვის აუცილებლად იქონიეთ ნაღდი ფული (ლარი).

ყურძნის დაწურვა და ტრადიციები

სამუშაო დღე მზის ამოსვლისთანავე იწყება, სანამ ყურძენი ჯერ კიდევ გრილია. მონაწილეებს ყურძნის მოსაჭრელად სეკატორებსა და ყუთებს ურიგებენ.

მოკრეფილი ყურძენი მარანში მიაქვთ, სადაც ახარისხებენ და წურავენ. ტრადიციული მეთოდით ყურძენს ფეხით წურავენ ხის სპეციალურ ჭურჭელში, რომელსაც საწნახელი ეწოდება.

დაწურული ყურძნის წვენს (ტკბილს) ასხამენ ქვევრში — მიწაში ჩაფლულ თიხის ჭურჭელში, სადაც ზამთრის განმავლობაში ფერმენტაცია მიმდინარეობს. ქვევრში დუღილის პროცესი ჩვეულებრივ 10-დან 21 დღემდე გრძელდება, რის შემდეგაც ჭურჭელს ჰერმეტულად ლუქავენ ღვინის დასაძველებლად.

რთველის პროცესის განუყოფელი ნაწილია ჩურჩხელის ამოვლება. ადგილობრივები ძაფზე აცმულ ნიგოზს ფქვილით შესქელებულ ყურძნის თბილ წვენში — თათარაში ავლებენ.

სუფრა

რთველის დღე ტრადიციული სუფრით სრულდება. სუფრას თამადა უძღვება, სადღეგრძელოებს კი დადგენილი თანმიმდევრობით ამბობენ. ტრადიციულად, პირველ რიგში სვამენ მშვიდობის, წინაპრების, სტუმრებისა და ვაზის სადღეგრძელოებს.

სტუმრებს არ მოეთხოვებათ თითოეული ჭიქა ღვინის ბოლომდე დალევა. მთავარია პროცესში მონაწილეობა და ვენახში გაწეული შრომის აღნიშვნა.